Avustralya’da Gökbilimciler, Samanyolu’nun En Kapsamlı Radyo Portresini Oluşturdu

Avustralya’daki gökbilimciler, Samanyolu’nun bugüne kadar çekilmiş en kapsamlı ve en hassas radyo portresini oluşturduklarını duyurdu. Yapılan araştırma, Publications of the Astronomical Society of Australia dergisinde yayımlandı.

Gökyüzünün Tamamını Tarama İmkanı

Batı Avustralya çölünde bulunan Murchison Widefield Array (MWA) radyo teleskobu, binlerce antenden oluşan bir sistemdir ve gökyüzünün geniş bir bölümünü aynı anda gözlemleme imkanı sunmaktadır. 2013-2015 yılları arasında gerçekleştirilen GLEAM araştırma kapsamında, MWA güney yarımküresindeki gökyüzünün tamamını farklı radyo frekanslarında taradı. Bu sayede gökbilimciler, Samanyolu’nun “radyo renkli haritasını” elde etmiş oldular. Galaksinin diskinin yaydığı ışıltı, uzak galaksiler ve yıldız doğum-ölüm bölgeleri gibi unsurlar haritada belirginleşti.

2018’de gerçekleştirilen modernizasyon ile teleskop, daha yüksek çözünürlük ve hassasiyet kazandı. Bu yeni dönem GLEAM-X olarak adlandırıldı ve gökbilimciler artık galaksinin ayrıntılarını daha net bir şekilde gözlemleyebiliyor.

Yenilikçi Teknikle Dev Mozaik Yaratıldı

Ancak, devam eden bir sorun vardı: GLEAM genel görünümü yakalayabiliyordu ancak ayrıntıları göremiyordu; GLEAM-X ise detayları göstermesine rağmen bütün resmi kaçırıyordu. Bu sorunu aşmak adına araştırmacılar, “görüntü alanı ızgaralaması” adını verdikleri yeni bir teknik geliştirdiler. Binlerce gözlem verisini bir araya getirerek tek dev bir mozaik oluşturdular. Bu süreç, Avustralya’daki Pawsey Süper Bilgisayar Merkezi’nde bir milyondan fazla işlem saatini kapsadı.

Ayrıca, farklı zamanlarda gerçekleştirilen gözlemlerden kaynaklanan iyonosfer kaynaklı radyo kaymalarını algoritmalarla düzelterek, verileri milimetrik hassasiyetle birleştirdiler.

Renklerle Görebileceğiniz Samanyolu

Yeni radyo mozaği, güney yarımkürede görülebilen Samanyolu’nun yüzde 95’ini içermektedir. Bu harita, 72 ila 231 megahertz arasındaki geniş frekans aralığını kapsamaktadır ve bu çeşitlilik sayesinde gökbilimciler farklı kaynakları “radyo renkleriyle” ayırt edebilmektedir. Örneğin, patlayan yıldızların kalıntıları turuncu, yıldız doğum bölgeleri ise mavi tonlarda parlamaktadır. Bu renk ayrımı, galaksinin çeşitli fiziksel bileşenlerini kolayca ayırt etmeyi sağlamaktadır.

Yeni Çağın Eşiğinde

Elde edilen bu geniş kapsamlı radyo portresi, bugüne kadar tespit edilmiş en hassas ve en kapsamlı düşük frekanslı Samanyolu haritasıdır. Araştırma, yıldız patlamalarının kalıntılarından enerjik kozmik ışınlara ve yıldızlar arası toz bulutlarının incelenmesine yeni bir pencere açacaktır.

Bilim insanları, bu görüntü kalitesinin ancak yakın zamanda faaliyete geçecek olan SKA-Low teleskobu ile aşılacağını belirtmektedir. SKA-Low, Murchison Widefield Array’in binlerce kat daha hassas bir versiyonu olacaktır. Şimdilik, bu yeni mozaik harita, Samanyolu’nun sırlarını keşfetmede yapılan en etkileyici adım olarak kayda geçti.